Goedkopere APK? Jazeker, maar alleen voor wie het echt verdient!
In Letland praten we over wegenbelasting zoals we over het weer praten: bijna altijd duur en bijna altijd onterecht voorspeld. Maar zelden stelt iemand zichzelf de ongemakkelijke vraag: doen we er alles aan om het goedkoper te maken?
Een paar jaar geleden hebben we het bonus-malus-systeem afgeschaft – een complexe maar gestructureerde aanpak die bestuurders indeelde in 17 risicocategorieën. In plaats daarvan hebben we een eenvoudiger principe ingevoerd, dat beter te begrijpen is voor bestuurders, maar het doel bleef hetzelfde: veilig rijden en minder betalen. Logisch, begrijpelijk en ogenschijnlijk eerlijk. Hoe minder ongelukken, hoe aantrekkelijker de klant voor de verzekeraar. En een aantrekkelijke klant betekent maar één ding: een lagere premie.
De realiteit is echter nog steeds niet zo eenvoudig. Verzekeraars hebben toegang tot informatie over ongevallen, maar niet tot informatie over regelmatig te hard rijden, agressief rijgedrag of hoe vaak iemand risico's neemt op de weg zonder door de politie te worden betrapt. Het resultaat? Een bestuurder kan de regels jarenlang negeren, maar zolang hij geen ongeluk veroorzaakt, komt hij er in de ogen van het systeem "goed" uit.
En dan ontstaat de absurditeit: de plichtsgetrouwe betaalt ook voor de onverantwoordelijke. We zouden het niet normaal vinden als een bank dezelfde voorwaarden zou bieden aan zowel een betrouwbare klant als een klant die regelmatig betalingen uitstelt. Waarom doen we bij autoverzekeringen alsof het risico voor iedereen hetzelfde is?
De discussies over het bredere gebruik van gegevens over verkeersovertredingen zijn al lange tijd gaande. De tegenargumenten zijn bekend: privacy, regelgeving, gegevensbescherming. Dit alles is belangrijk. Maar de meer specifieke vraag is of systematische overtreding van de regels wel echt een privéaangelegenheid is? Dat is het niet. Het is een risico dat uiteindelijk iedereen draagt. Elders in Europa wordt dit probleem pragmatischer aangepakt: verzekeraars houden rekening met rijgedrag bij het bepalen van de verzekeringspremie. Daar is het geen straf, maar een logisch systeem waarbij veiligere bestuurders minder betalen.
Verzekeringen verschuiven geleidelijk van "wat er gisteren is gebeurd" naar "hoe u vandaag rijdt". Telematica maakt het al mogelijk om de rijstijl te analyseren – remmen, accelereren, snelheid, manoeuvres. Dergelijke systemen worden op veel plaatsen in de wereld gebruikt en zelfs hier in Letland, bijvoorbeeld in deelauto's. Het idee is simpel: rijd verantwoord en veilig en krijg een betere prijs.
Italië is een van de koplopers op dit gebied, waar miljoenen autoverzekeringen gebaseerd zijn op telematica-gegevens. De zogenaamde "black boxes" maken een nauwkeurige risicobeoordeling en een eerlijke premie mogelijk. Hierdoor betalen de veiligste bestuurders uiteindelijk minder. Ook autofabrikanten bewegen zich in deze richting. Nieuwe auto's zijn al uitgerust met intelligente veiligheidssystemen – snelheidsassistenten, automatisch remmen, vermoeidheidssensoren. Het doel is simpel: een ongeluk voorkomen voordat het gebeurt.
Het Letse Bureau voor Motorvoertuigverzekeraars, een van de meest succesvolle vernieuwers in de verzekeringssector, analyseert ook mogelijkheden en werkt aan verschillende oplossingen om Letse automobilisten aan te moedigen hun rijgedraggegevens te delen. Er zijn gesprekken gestart met diverse publieke en private partners, maar de implementatie van volwaardige oplossingen is duur en tijdrovend. De verwachting is dat met de uitbreiding van de mogelijkheden van kunstmatige intelligentie veel voorheen onhaalbare ideeën werkelijkheid kunnen worden, en dat ook in ons land "slimme telematica-gegevens" een praktisch hulpmiddel kunnen worden bij de prijsbepaling van OCTA-verzekeringen.
Het gebruik van gegevens moet natuurlijk vrijwillig en transparant zijn. Maar als iemand kan aantonen dat hij veilig rijdt, waarom zou hij dan niet minder moeten betalen? Uiteindelijk is de vraag heel simpel: willen we een systeem waarin veilig rijden wordt beloond? Of een systeem waarin iedereen hetzelfde betaalt, ongeacht of de een tien jaar lang verantwoord rijdt, terwijl de ander regelmatig risico's neemt en de regels overtreedt?
We zeggen vaak dat we een lagere WA-verzekering willen. Maar in werkelijkheid betekent dat vaak maar één ding: dat iemand anders voor ons betaalt. Maar de essentie van een verzekering is niet gelijkheid. Het gaat om veilig en verantwoord gedrag op de weg. Hoe nauwkeuriger we het risico inschatten, hoe eerlijker de prijs wordt en hoe veiliger de wegen voor ons allemaal zullen zijn. Misschien is het tijd om te stoppen met zoeken naar redenen waarom het niet kan en te gaan nadenken over hoe het wél kan? Een lagere WA-verzekering begint niet bij de verzekeraar, maar op het moment dat je de auto start.